Απόγευμα στο αγαπημένο μου βιβλιοπωλείο στο Παγκράτι. Κρατώντας στο χέρι δύο βιβλία που έχω αποφασίσει να αγοράσω, πιάνω την κουβέντα με την υπάλληλο. «Δεν έχω διάθεση να διαβάσω κάτι…βαρύ», της λέω. Σκέφτεται, λοιπόν, τι θα μου προτείνει. Να μην είναι στενάχωρο και ταυτόχρονα να είναι, όπως λέει, καλή λογοτεχνία. Και πιάνει τη νουβέλα της Έλεν Ντε Γουίτ. Οι Άγγλοι καταλαβαίνουν το μαλλί; Περίεργος τίτλος…Η υπάλληλος ενθουσιασμένη επιμένει στην πρότασή της, λέγοντας πως είναι από τα πιο έξυπνα βιβλία που έχει διαβάσει. Το αγοράζω με την υπόσχεση ότι θα ξαναπεράσω να της πω πώς μου φάνηκε.
Προτού περάσω στην υπόθεση, να αναφέρω ότι η Ντε Γουίτ έχει εκδώσει μόλις πέντε βιβλία από το 2000 έως το 2025. Από το βιογραφικό της φαίνεται πως έχει μεγαλώσει σε πολυπολιτισμικά περιβάλλοντα, αφού γεννήθηκε στην Αμερική, αλλά ως κόρη διπλωματών έζησε στο Μεξικό, την Κολομβία, τη Βραζιλία και το Εκουαδόρ και σπούδασε κλασική φιλολογία στην Οξφόρδη. Έγινε γνωστή με τη νουβέλα Ο τελευταίος σαμουράι, την οποία έγραφε ενώ παράλληλα έκανε διάφορες δουλειές. Γνωρίζει λατινικά, αρχαία ελληνικά, γαλλικά, γερμανικά, ισπανικά, ιταλικά, πορτογαλικά, δανικά, νορβηγικά, σουηδικά, αραβικά, εβραϊκά, ιαπωνικά. Το 1999 ολοκλήρωσε το μυθιστόρημα Lightning Rods, το οποίο παρέμεινε αδημοσίευτο μέχρι το 2011. Το 2012, ένα απόσπασμα από ένα υπό εξέλιξη μυθιστόρημά της δημοσιεύτηκε στο διαδίκτυο από το Open Book: Ontario στο τέλος ενός άρθρου σχετικά με το μυθιστόρημα και τις δυσκολίες της Ντε Γουίτ να βρει εκδότη. Το 2018 εκδόθηκε το Some Trick, ενώ το 2025 δημοσιεύτηκε το Your Name Here, το οποίο είχε ολοκληρώσει από το 2008 (από Wikipedia).
Λίγα λόγια για την υπόθεση: Η Μαργκερίτ είναι μια δεκαεπτάχρονη μεγαλωμένη στα πλούτη. Η ανατροφή της επιβάλλει να είναι πάντα κομψή στην εμφάνιση και ευγενής στη συμπεριφορά. Είναι συνηθισμένη στα ταξίδια, τα πολυτελή ξενοδοχεία, τα υψηλής ποιότητας υφάσματα. Η μητέρα της είναι ικανή να ταξιδέψει από το Μαρακές στο Παρίσι για να συναντήσει τη μοδίστρα της και να ζητήσει να αντικαταστήσουν την τηλεόραση του δωματίου της στο Claridge’s του Λονδίνου με ένα ηλεκτρικό πιάνο Clavinova ή, καλύτερα, να συμβιβαστεί με αυτό, αν και θα προτιμούσε ένα πιάνο με ουρά. Η maman της, επίσης, έχει αγοράσει τρία ριάντ και το προσωπικό της αμείβεται τόσο καλά, που σπάνια θέλει να ψάξει για καλύτερη δουλειά. Μητέρα και κόρη τις συναντάμε στο Λονδίνο. Έχουν καταλήξει εκεί προκειμένου να ράψουν δύο ταγέρ από τουίντ που αγόρασαν στη Σκωτία, μιας και Οι Άγγλοι καταλαβαίνουν το μαλλί, όπως οι Βέλγοι τη σοκολάτα. Αυτά τα γνωρίζει πολύ καλά η maman. Όμως, ένα πρωί η maman εξαφανίζεται. Η εξαφάνιση αυτή φέρνει τη Μαργκερίτ στο επίκεντρο της επικαιρότητας, καθώς εκδοτικοί οίκοι την πλησιάζουν για να δημοσιεύσουν την ιστορία της. Ποια είναι η αλήθεια πίσω από την εξαφάνιση της μητέρας της και πώς θα χειριστεί η Μαργκερίτ τους αδηφάγους εκδότες;
Η Ντε Γουίτ αντιμετωπίζει με κριτική ματιά τον εκδοτικό κλάδο και τη γενικότερη εκμετάλλευση του τραύματος, που μπορεί να πουλήσει πολλά αντίτυπα, ιδιαίτερα όταν παρουσιάζεται ως δακρύβρεχτη ιστορία, στην οποία έχουν γίνει οι κατάλληλες προσθήκες. Θίγει, επίσης, το ζήτημα της ζωής που βασίζεται σε μια πλάνη. Σε μόλις 86 σελίδες, η συγγραφέας καταφέρνει να εκφράσει τα προσωπικά της παράπονα και να αποδομήσει τον εκδοτικό χώρο με σατιρικό ύφος, αξιοποιώντας το στοιχείο της ανατροπής.
Μου άρεσε ιδιαίτερα ο εξομολογητικός τόνος του κειμένου. Η συγγραφέας βάζει τη Μαργκερίτ να αφηγείται όσα συνέβησαν με αποστασιοποιημένο και σαρκαστικό ύφος. Ενδιαφέρον έχει και ο τρόπος με τον οποίο η ηρωίδα αντιμετωπίζει τη μητέρα της και η ψυχραιμία που τη χαρακτηρίζει ενώ η ζωή της ανατρέπεται. Αλλά και η μητέρα δεν παρουσιάζεται ως μονοδιάστατη προσωπικότητα, ως μια μητέρα που απλά εγκατέλειψε την κόρη της. Το τέλος σε αφήνει να κάνεις τις δικές σου σκέψεις για το πώς θα μπορούσαν να εξελιχθούν τα πράγματα από εκεί και πέρα. Θεωρώ ότι είναι ένα βιβλίο που θα συζητήσεις με άλλους αναγνώστες και θα σε προβληματίσει. Δεν είναι δύσκολο να παρακολουθήσεις την πλοκή, ωστόσο ο τρόπος γραφής της Ντε Γουίτ είναι ιδιαίτερος. Μοιάζει με λογοτεχνικό κολάζ: μια τολμηρή συρραφή από αποσπάσματα, γλώσσες και πληροφορίες που δίνουν στο βιβλίο μια μοναδική, ακατέργαστη υφή. Αν δεν είσαι εξοικειωμένος/η με τη γαλλική γλώσσα, τη μουσική ορολογία, την υψηλή ραπτική και την αραβική κουλτούρα ίσως χρειαστείς λεξικό σε κάποια σημεία, αλλά αυτό δεν έχει μεγάλη σημασία!
📌 […] είναι εύκολο να ορίσεις εάν ένα στήθος είναι καλυμμένο ή γυμνό, αλλά δεν είναι εξίσου εύκολο να ορίσεις εάν ένα μεταφορικό στήθος ξεγυμνώθηκε ή όχι.
Τίτλος: Οι Άγγλοι καταλαβαίνουν το μαλλί
Συγγραφέας: Έλεν Ντε Γουίτ
Εκδόσεις: Δώμα
Βαθμολογία: ⭐⭐⭐⭐ 4/5